Spark*
Houvast op moeilijke momenten, in de hand van jongeren
Vraag
Een gratis app die jongeren met zelfmoordgedachten helpt om hun eigen houvast en de weg naar hulp terug te vinden.
Zelfmoordgedachten houden zich niet aan de uren van een gesprek met een hulpverlener. VLESP wilde jongeren daarom ook op moeilijke momenten iets concreets in handen geven. Vanuit het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie werkte het expertisecentrum, samen met jongeren en hulpverleners, aan een gratis app die jongeren alleen of samen met iemand die ze vertrouwen kunnen gebruiken.
De inhoud moest wetenschappelijk onderbouwd zijn en tegelijk meteen bruikbaar voelen. Een Safety Plan helpt om op een rustiger moment vast te leggen wat je kan doen wanneer het moeilijk wordt, wie je kan aanspreken en waar je hulp vindt. Daarnaast moest er plaats zijn voor hoopgevende herinneringen, eenvoudige oefeningen en betrouwbare uitleg. De app moest dat samenbrengen zonder de plaats van professionele hulpverlening in te nemen.
De vraag aan Zenjoy was om die inhoudelijke en wetenschappelijke basis om te zetten in een mobiele toepassing die ook tijdens stress snel te begrijpen is. Het werd een intensief co-creatietraject met experten en een uitgebreide onderzoeksfase met jongeren. De ethische toetsing en de bescherming van hun privacy waren daarbij essentieel. In de wireframeworkshops kregen de zichtbaarheid van het Safety Plan en directe toegang tot hulp van bij de start veel aandacht.
Hulp snel binnen bereik
In de eerste wireframeworkshops bespraken we hoe een jongere de app op verschillende momenten zou gebruiken. Niet iedereen start met de vraag ‘Ik wil een Safety Plan invullen’. Daarom kreeg het startscherm een ingang vanuit hoe iemand zich op dat moment voelt. Het persoonlijke plan, oefeningen en de weg naar hulp blijven zichtbaar en bereikbaar.
Het Safety Plan is een persoonlijk stappenplan. Jongeren kunnen kiezen uit voorbeelden en zelf tekst of foto's toevoegen. De zeven stappen geven houvast zonder te verbergen wat nog openstaat. Het plan kan ook als pdf worden gedeeld, bijvoorbeeld om er samen met een hulpverlener naar te kijken.
Ruimte voor rust en hoop
Naast het plan is er de HopeBox, waarin jongeren dingen verzamelen die hen rust of hoop geven. De app bevat ook laagdrempelige oefeningen, informatie en contactgegevens van hulplijnen. Zo biedt Spark* verschillende manieren om een moeilijk moment te overbruggen, afgestemd op wat voor de jongere werkt.
Persoonlijke inhoud zorgvuldig bewaren
Een persoonlijk plan en een HopeBox bevatten gevoelige gegevens. De app bewaart die lokaal op het toestel. De inhoud die VLESP beheert, zoals uitleg, oefeningen en hulplijnen, komt uit Nimbu en is ook offline beschikbaar. Daarmee konden we de informatie aanpasbaar houden, terwijl de eigen gegevens van jongeren op hun toestel blijven.
VLESP bracht de inhoudelijke en klinische expertise samen en betrok jongeren en hulpverleners bij het onderzoek. Zenjoy bracht ervaring in mentaal welzijn mee uit eerdere projecten, waaronder BackUp voor Zelfmoordlijn 1813 en werk voor Stichting 113. We vertaalden de inzichten naar de structuur, het visuele ontwerp, de figuurtjes en de ontwikkeling van de iOS- en Android-app.
Oetang ontwierp gesprekskaarten die op Spark* aansluiten en dezelfde beeldtaal en figuurtjes gebruiken. Voor de animaties van de figuurtjes werkten we samen met Ozmotion. Zo kregen de app en de kaarten een samenhangende vorm, zonder de ernst van het onderwerp uit het oog te verliezen.
Resultaat
Spark* is gratis beschikbaar voor iOS en Android. Jongeren kunnen er een persoonlijk Safety Plan maken, hun HopeBox vullen, oefeningen gebruiken en rechtstreeks de weg naar hulp vinden. De app is ook bedoeld om samen met een naaste of hulpverlener te gebruiken. Ze vervangt professionele hulpverlening niet.
Volgens Opgroeien gaf meer dan 70% van de jongeren in de evaluatie aan dat Spark* hen helpt om te weten wat ze kunnen doen wanneer ze aan zelfdoding denken. Die evaluatie gaat over de app als geheel en is geen afzonderlijke effectmeting van Zenjoys werk.
Wat er staat
- Een persoonlijk Safety Plan in zeven stappen.
- Een startscherm dat aansluit bij hoe een jongere zich voelt.
- Direct bereikbare hulpcontacten.
- Een HopeBox met persoonlijke dingen die hoop of rust geven.
- Oefeningen voor afleiding, ontspanning en omgaan met moeilijke momenten.
- Betrouwbare informatie en antwoorden op vragen.
- Beheerbare inhoud via Nimbu, ook beschikbaar wanneer er even geen verbinding is.
- Lokale opslag van persoonlijke gegevens op het toestel.
Andere cases
Noknok
Een online tool van Gezond Leven waarmee jongeren van 12 tot 16 jaar hun mentale veerkracht versterken, met oefeningen, een dagboek en persoonlijke doelen.
S.Tool
Een app waarmee patiënten na kankerchirurgie hun darmklachten opvolgen en delen met hun arts, ontwikkeld samen met een onderzoeksgroep van KU Leuven.
Rode Kruis Vlaanderen
UX en visueel ontwerp voor de apps van Rode Kruis Vlaanderen rond eerste hulp, ook bij psychische problemen. Beschikbaar voor Android en iOS.
Een zorgvuldige welzijnsapp bouwen?
We denken graag mee over een product dat inhoud, gebruik en zorgvuldigheid samenbrengt.